Sistemi periodik
Kimia 10-11, Pjesa e parePegiKimiKlasa 10
52 ushtrime · Faqet 47–83
Ushtrimet janë të ndara sipas mësimit. Gjej detyrën e shtëpisë duke kontrolluar numrin dhe faqen e librit.
1. Sistemi periodik i elementeve
Ushtrimi 1Përdorni sistemin periodik për të gjetur emrat e: a) tri metaleve që përdoren më shpesh; b) dy jometaleve që thithim gjatë frymëmarrjes.Faqja 47- Ushtrimi 2Duke përdorur për ndihmë vetëm sistemin periodik, shkruani sa më shumë për: a) azotin; b) magnezin.Faqja 47
- Ushtrimi 3Në sistemin periodik, dy janë grupet që përmbajnë vetëm jometale. Cilat janë këto grupe?Faqja 47
- Ushtrimi 4Jepni emrat e tri elementeve që sillen në mënyrë të ngjashme me: a) natriumin; b) fluorin.Faqja 47
- Ushtrimi 5Cili është më aktiv, oksigjeni apo kriptoni? Pse?Faqja 47
- Ushtrimi 6Gjeni elementin që e ka marrë emrin nga: a) Evropa; b) Dimitri Mendelejev; c) Amerika.Faqja 47
- Ushtrimi 7Kimistët e konsiderojnë sistemin periodik shumë të dobishëm. Pse?Faqja 47
2. Metalet alkaline (grupi I A)
Ushtrimi 1a) Si quhen ndryshe elementet e grupit I? b) Pse quhen ashtu?Faqja 49- Ushtrimi 2Cila nga vetitë e mëposhtme u përshtatet më shumë metaleve të grupit IA? a) I butë apo i fortë? b) Aktiv apo joaktiv?Faqja 49
- Ushtrimi 3Duke parë në tabelë pikat e shkrirjes për metalet e grupit të IA vihet re një prirje. a) Çfarë do të thotë kjo? b) Përshkruani dy prirje të tjera fizike të elementeve të këtij grupi.Faqja 49
- Ushtrimi 4a) Çfarë formohet kur kaliumi vepron me klorin? b) Ç'ngjyrë ka kjo përbërje? c) Çfarë vëmë re kur e tretim në ujë? d) A mund ta përcjellë rrymën elektrike kjo tretësirë? Shpjegoni pse.Faqja 49
- Ushtrimi 5Cili e mban më fort elektronin e jashtëm: atomi i litiumit apo atomi i natriumit? Argumentoni përgjigjen.Faqja 49
- Ushtrimi 6Rubidiumi gjendet në grupin I A, poshtë kaliumit. Parashikoni si mund të veprojë ai me: a) ujin; b) klorin. Përshkruani produktet që do të formohen.Faqja 49
- Ushtrimi 7Hekuri është një metal i rëndësishëm në industrinë e ndërtimit, ndërsa metalet e Grupit IA nuk përdoren në ndërtim. Pse?Faqja 49
3. Halogjenet (Grupi VII A)
Ushtrimi 1Ç'pamje kanë halogjenet? Përshkruajini ato.Faqja 51- Ushtrimi 2a) Përshkruani prirjen e elementeve të grupit VII A. b) A është e njëjtë kjo prirje me atë të grupit I?Faqja 51
- Ushtrimi 3a) Çfarë kanë të ngjashme produktet e përftuara nga veprimi i secilit halogjen me tallashin e hekurit. b) Ç'lloj lidhjeje kimike kanë?Faqja 51
- Ushtrimi 4Çfarë i bën halogjenet të jenë aktive?Faqja 51
- Ushtrimi 5a) Shkruani me fjalë reaksionin e bashkëveprimit të bromit me jodurin e kaliumit. b) Shpjegoni pse ndodh ky reaksion dhe çfarë formohet.Faqja 51
- Ushtrimi 6Elementi i pestë në grupin VII A quhet astat. Ai është një element shumë i rrallë. Si mendoni se mund të jetë: a) gaz, lëng apo i ngurtë? b) me apo pa ngjyrë? c) i dëmshëm apo i padëmshëm? Shpjegoni…Faqja 51
- Ushtrimi 7Fluori, F₂, është një gaz i verdhë i zbehtë. Ai vepron me tallash hekuri. Ku mund ta vendosni fluorin në Grupin VII: a) mbi klorin? b) nën jodin? Argumentoni zgjedhjen tuaj, bazuar në strukturën e at…Faqja 51
4. Gazet e plogëta (grupi VIII A)
Ushtrimi 1Pse kanë veti të ngjashme elementet e grupit VIII?Faqja 53- Ushtrimi 2Shpjegoni pse gazet e plogëta janë joaktive.Faqja 53
- Ushtrimi 3a) Cilat janë prirjet e dendësisë dhe të pikës së vlimit te gazet e plogëta? b) A janë këto prirje të njëjta me ato të: i. grupit I A; ii. grupit VII A? (Verifikoni përgjigjen tuaj.)Faqja 53
- Ushtrimi 4Gazet e plogëta përdoren gjerësisht. Shpjegoni përse dhe jepni nga një shembull përdorimi për secilin.Faqja 53
- Ushtrimi 5Elementi i gjashtë në grupin VIII A është radoni (Rn). Si mendoni se mund të jetë në temperaturë të zakonshme: a) gaz, lëng apo i ngurtë? b) Është më i rëndë apo më i lehtë se ksenoni? c) A është kim…Faqja 53
5. Elementet kalimtare
Ushtrimi 1Përmendni emrat e pesë elementeve kalimtare.Faqja 55- Ushtrimi 2Cila nga këto veti i përshkruan më mirë elementet kalimtare: a) i butë / i fortë; b) dendësi e lartë / e ulët; c) pikë shkrirjeje e lartë / ulët; d) vepron apo nuk vepron me ujin?Faqja 55
- Ushtrimi 3Ç'gjë e pazakontë e dallon mërkurin nga elementet e tjera?Faqja 55
- Ushtrimi 4Shumica e bojërave përmbajnë përbërje të elementeve kalimtare. Si mendoni, pse ndodh kjo?Faqja 55
- Ushtrimi 5Një përbërje metali ka (IV) pas formulës së saj. Cilit bllok të sistemit periodik i përket ky metal?Faqja 55
- Ushtrimi 6Plotësoni fjalitë e mëposhtme: a) Shumica e elementeve _(k)anë më shumë se ₒksidimi në përbërjet e tyre. b) Hekuri zakonisht përdoret në ₑ _(t)ë quajturaFaqja 55
6. Përgatitja sistemit periodik
Ushtrimi 1Shpjegoni pse: a) elementet e grupit III formojnë jone me ngarkesë 3+. b) elementet e grupit VI formojnë jone me një ngarkesë 2⁻ c) jonet e halogjeneve e kanë ngarkesën 1⁻.Faqja 57- Ushtrimi 2Pikat e vlimit të tre prej gazeve të plogëta janë: argoni -186^(∘)C, kriptoni -152^(∘)C, ksenoni -107^(∘)C. a) Emërtoni gazet e tjera që ndodhen në grupin e VIIIA. b) Jepni ide mbi pikat e vlimit për…Faqja 57
- Ushtrimi 3Silici është metaloid. Shpjegoni termin me shkronja të pjerrëta.Faqja 57
- Ushtrimi 4Përshkruani: a) tre prirje të elementeve përgjatë periodës 3 b) një prirje të ngjashme përgjatë periodës 4 dhe brenda grupit IA.Faqja 57
7. Përgatitja sistemit periodik (vazhdim)
Ushtrimi 1Si formohen kationet?Faqja 59- Ushtrimi 2Çfarë kuptojmë me potencial jonizimi?
- Ushtrimi 3Po me energji të afrisë për elektronin?Faqja 59
- Ushtrimi 4Si njehsohet EN i një elementi?Faqja 59
- Ushtrimi 5Ku bazohemi kur themi se metalet janë elektropozitive dhe jometalet janë elektronegative?
- Ushtrimi 6Si ndryshon vlera e EN në perioda (nga e majta në të djathtë) dhe në grupe (nga lart - poshtë)?Faqja 59
- Ushtrimi 7Në sistemin periodik, metalet ndodhen në të majtë të vijës zigzage. Ato kanë: a) potenciale jonizimi me vlera të ulëta; b) numër të madh e⁻⊤ në nivelin e jashtëm; c) veti oksiduese të fuqishme; d) af…Faqja 59
- Ushtrimi 8Njëri nga elementet e mëposhtme i largon më me vështirësi elektronet e nivelit të jashtëm. Simboli i tij është: a) Ca; b) Na; c) Al; d) K.Faqja 59
- Ushtrimi 9Për atomin e elementit me numër atomik Z = 15 përcaktoni: a) valencat në gjendje themelore dhe të ngacmuar; b) formulat e oksideve dhe të acideve të tij; c) karakterin e elementit.Faqja 59
Kontrolli i kapitullit 4
Ushtrimi 1Kjo pjesë e sistemit periodik tregon simbolet për 20 elementet e para. a) Cili element në të është më pak aktiv? Pse? Shikoni kolonën e elementeve nga litiumi (Li) deri te kaliumi (K). Si quhet kjo k…Faqja 62- Ushtrimi 2Rubidiumi është metal alkalin. Ai ndodhet në grupin I A. Këtu kemi të dhënat për grupin I A: a) Plotësoni të dhënat që mungojnë për rubidiumin. b) Në një atom rubidium përcaktoni: i. numrin e nivelev…Faqja 62
- Ushtrimi 3Plotësoni kuadratet me zgjedhjen e duhur, të cilën e keni gjetur saktë në pohimet e mëposhtme: • Numri i periodave në sistemin periodik është 8 / 7. • Metalet në sistemin periodik ndodhen majtas / dj…Faqja 63