Atomet dhe elementet

Gjej ushtrimin sipas numrit ose faqes dhe hap kërkesën. Zgjidhjet hap pas hapi dhe sqarimet nga Mësuesi AI janë në aplikacion.

1. 1. Atomet dhe elementet

   1Ushtrimi 1Çfarë kuptoni me termat: a) atom; b) element?Faqja 31
2. 2Ushtrimi 2Nëse do të mundeshim, çfarë do të shihnim brenda një atomi?Faqja 31
3. 3Ushtrimi 3Simbolet e disa elementeve vijnë nga emrat e tyre në latinisht. Përpiquni të identifikoni simbolin e elementit, emri i të cilit në latinisht është: a) natrium; b) ferrum; c) plumbum; d) argentum.Faqja 31
4. 4Ushtrimi 4Për secilin nga simbolet përcaktoni emrin e elementit përkatës a) Ca; b) Mg; c) N.Faqja 31
5. 5Ushtrimi 5Përpiquni të gjeni elementin që ka marrë emrin nga shkencëtari i famshëm, Albert Ajnshtajn.Faqja 31
6. 6Ushtrimi 6Cilat janë grimcat që formojnë atomin?Faqja 31
7. 7Ushtrimi 7Cila grimcë ka: a) ngarkesë pozitive; b) ngarkesë zero; c) masë të papërfillshme?Faqja 31
8. 8Ushtrimi 8Një atom ka 9 protone. Cili është ky element?Faqja 31
9. 9Ushtrimi 9Pse atomet nuk kanë ngarkesë elektrike?Faqja 31

10. 2. Sistemi periodik i elementeve

    1Ushtrimi 1Jepen numrat atomikë Z = 7, 10, 13, 17. a) Shkruani simbolet e elementeve me këta numra atomikë. b) Përcaktoni periodën dhe grupin ku bëjnë pjesë këto elemente. c) Tregoni sa protone, elektrone dhe n…Faqja 33
11. 2Ushtrimi 2Njehsoni numrin e masës për elementet Z = 4, 9, 15Faqja 33
12. 3Ushtrimi 3Sa perioda dhe sa grupe ka sistemi periodik?Faqja 33
13. 4Ushtrimi 4Në orën e pushimit, mësuesi mori dy gota kimike dhe te njëra hodhi 50 ml ujë, ndërsa te tjetra, 50 ml tretësirë ujore të kripës së gjellës. Nga pamja e jashtme të dyja gotat dukeshin njësoj. Ajo hyri…Faqja 33
14. 5Ushtrimi 5Dikur uji quhej element. Shpjegoni pse në ditët e sotme nuk quhet i tillë.Faqja 33
15. 6Ushtrimi 6Një nxënësi iu dha detyrë të hulumtonte në internet mbi elementet e përftuara në rrugë eksperimentale. Ai pyeti inteligjencën artificiale se cili prej elementeve të krijuara në laborator gjen përdori…Faqja 33

16. 3. Izotopet dhe radioaktiviteti

    1Ushtrimi 1a) Çfarë kuptoni me termin izotop? b) Përmendni tri izotopet e karbonit dhe shkruani simbolet e tyre.Faqja 35
17. 2Ushtrimi 2Karboni-14 është radioaktiv. Çfarë do të thotë kjo?Faqja 35
18. 3Ushtrimi 3Çfarë kuptoni me termin radioizotop? Jepni dy shembuj.Faqja 35
19. 4Ushtrimi 4a) Rrezatimi shkakton dëme te të gjitha gjallesat. Përse? b) Përse radioizotopet përdoren për kurimin e kancerit?Faqja 35
20. 5Ushtrimi 5Janë dhënë simbolet e tre izotopeve të oksigjenit: a) ¹⁶₈O ¹⁷₈O ¹⁸₈O b) Tregoni numrin e protoneve dhe të neutroneve në secilin izotopFaqja 35
21. 6Ushtrimi 6Hidrogjeni, Z = 1 ka tre izotope natyrore. Ato kanë 0, 1 dhe 2 neutrone. Numrat e masave të izotopeve janë përkatësisht 1, 2, 3. Shkruani simbolet e tyre.Faqja 35
22. 7Ushtrimi 7Çfarë përfaqëson numri i masës?Faqja 35
23. 8Ushtrimi 8Cili atom përdoret si standard për llogaritjen e A_(r)?Faqja 35
24. 9Ushtrimi 9Një element imagjinar Y ka dy izotope. 30% e atomeve të tij kanë numër mase 45. Pjesa tjetër ka numër mase 48. a) Njehsoni masën mesatare të elementit. b) Shpjegoni pse të dyja izotopet e Y reagojnë…Faqja 35

25. 4. Si shpërndahen elektronet

    1Ushtrimi 1Një element ka atome me 13 elektrone. a) Vizatoni një skemë për të treguar shpërndarjen e elektroneve. b) Shkruani shpërndarjen e elektroneve në këtë formë: 2+… c) Jepni emrin e elementit.Faqja 37
26. 2Ushtrimi 2Shpërndarja e elektroneve për borin është 2+3. Shkruani shpërndarjen e elektroneve për: a) litiumin; b) magneziumin; c) hidrogjenin.Faqja 37
27. 3Ushtrimi 3Një element ka 5 elektrone valentore. Në cilin grup bën pjesë ky element?Faqja 37
28. 4Ushtrimi 4Sa shtresa elektronike kanë atomet e periodës 3?Faqja 37
29. 5Ushtrimi 5Elementi kripton (Kr) është në grupin VIII A, perioda 4. Numri i protoneve është 36. a) Ndërtoni skemën e shpërndarjes së elektroneve te kriptoni. b) Çfarë mund të thoni për aftësinë vepruese të krip…Faqja 37

30. 5. Metalet dhe jometalet

    1Ushtrimi 1Pa e parë sistemin periodik, mundohuni të përmendni 30 elemente bashkë me simbolet e tyre. Më pas nënvizoni metalet.Faqja 43
31. 2Ushtrimi 2Shpjegoni kuptimin e termave të mëposhtëm (mund t'i referoheni edhe fjalorit). përcjellës i farkëtueshëm, i petëzueshëm, i thyeshëm, tingëllues, dendësiFaqja 43
32. 3Ushtrimi 3Alumini mund të përdoret për kabllot elektrike jashtë banesave. Përpiquni të jepni tri arsye për këtë përdorim.Faqja 43
33. 4Ushtrimi 4Shkruani cilat janë, sipas mendimit tuaj, tri vetitë e përgjithshme kryesore që bëjnë dallimin midis metaleve dhe jometaleve.Faqja 43
34. 5Ushtrimi 5Jepni një shembull të një vetie fizike dhe të një vetie kimike për jometalet.Faqja 43

35. Kontrolli i kapitullit 3

    1Ushtrimi 1Pohimet e mëposhtme lidhen me grimcat që përbëjnë atomin. Përbri çdo pohimi shkruani germat: - p⁺ nëse përshkruan protonin - e⁻ nëse përshkruan elektronin - n⁰ nëse përshkruan neutronin A- Është grim…Faqja 44
36. 2Ushtrimi 2Atomet e një elementi mund të paraqiten nga tri germa, siç tregohet në të djathtë. a) Ç'kuptim ka kjo germë? i. X; ii. A; iii. Z. b) Sa neutrone ka në këto atome? i. ¹⁰⁷₄₇Ag; ii. ⁶³₂₉Cu; iii. ¹₁H; iv…Faqja 44
37. Kontrolli i kapitullit 3Shpjegoni termat kycFaqja 44
38. 3Ushtrimi 3Për secilin nga gjashtë elemente alumini (Al), bor (B), azot (N), oksigjen (O), fosfor (P) dhe squfur (S), shkruani: a) i. cilës periodë i përket; ii. numrin e grupit në të cilin ndodhen; iii. numrin…Faqja 44
39. 4Ushtrimi 4Bori ka dy lloje atomesh, të cilat paraqiten në skemën e mëposhtme. a) Nga se ndryshojnë këto atome? b) Çfarë përfaqësojnë atome të tilla? c) Përshkruani shkurtimisht secilin atom, si në ushtrimin 3.…Faqja 45
40. 5Ushtrimi 5Dy metalet natrium (Z = 11) dhe magnez (Z = 12) gjenden në të njëjtën periodë të sistemit periodik. a) Tregoni nëse për atomet e tyre është i njëjtë apo i ndryshëm: i. numri i shtresave elektronike;…Faqja 45
41. 6Ushtrimi 6Stronciumi (Z = 38) ndodhet në periodën e pestë dhe në grupin II A të sistemit periodik. Kopjoni në fletore dhe plotësoni pikat e mëposhtme. Një atom stronciumi ka: a) ... elektrone; b) ... shtresa e…Faqja 45
42. 7Ushtrimi 7Kjo skemë tregon shpërndarjen e elektroneve në atomin e një elementi. a) i. Sa është numri i shtresave elektronike? ii. Sa elektrone ndodhen në shtresën e jashtme? b) Cilit grup të sistemit periodik…Faqja 45
43. 8Ushtrimi 8Galiumi ekziston në natyrë si një përzierje e dy izotopeve joradioaktive, galium-69 dhe galium-71. Numri i protoneve tek atomi i galiumit është 31. a) i. Sa neutrone ka atomi galium-69? ii. Sa neutro…Faqja 45
44. 9Ushtrimi 9Shikoni me kujdes diagramet e tre llojeve të atomeve të hidrogjenit. Brenda tyre janë shenjat x, ⊗, dhe ⊗⊗. a) Tregoni çfarë përfaqësojnë ato. x përfaqëson ... ⊗ përfaqëson ... ⊗⊗ përfaqëson ... b) N…Faqja 45
45. 10Ushtrimi 10Më poshtë jepen disa të dhëna për dy izotopet natyrore të borit: Izotopi i parë A zë 80.1% të të gjitha atomeve natyrore të tij. Njehsoni: a) përqindjen e izotopit B b) masën atomike relative të bori…Faqja 45
46. 11Ushtrimi 11Cili është roli i elementeve kimike në jetën e përditshme? Merrni informacion nga IA, Phet colorado simulation, ICT etj. Ilustrojeni informacionin me figura, vizatime, simulime, fletëpalosje, postera…Faqja 45