I huaji – analizë letrare e shkurtër për Maturën
Te «I huaji» i Albert Kamysë, Mersoi rrëfen jetën e vet, ndërsa në gjyq dëgjon të tjerët t'i japin asaj një kuptim që nuk e njeh si të vetin. Ky hendek mes përjetimit vetjak dhe gjykimit shoqëror është një pikënisje e mirë për ta lexuar romanin. Këtu do të shohësh strukturën e veprës, dy tema kryesore, dy personazhe dhe një shembull të punuar nga salla e gjyqit.
- Autori
- Albert Kamy
- Lloji
- Roman
Çfarë do të mësosh
- Analizo largësinë mes rrëfimtarit dhe ligjërimit të të tjerëve.
- Ndërto një përgjigje me pohim, provë dhe shpjegim.
Vepra dhe zëri që e rrëfen
Autori: Albert Kamy (Camus). Lloji: roman i letërsisë moderne. Mjedisi: Algjeria nën sundimin kolonial francez. Mersoi, që në origjinal quhet Meursault, është njëkohësisht personazhi qendror dhe rrëfimtari në vetën e parë. Kjo do të thotë se ti e njeh ngjarjen përmes vëmendjes, kujtesës dhe vlerësimeve të tij. Gjithsesi, gjatë analizës duhet të mbash parasysh se zëri i Mersoit si rrëfimtar nuk njësohet me zërin e autorit.
Dy pjesë, dy mënyra për ta parë jetën
Në pjesën e parë, Mersoi merr lajmin për vdekjen e së ëmës dhe shkon në varrim. Më pas rrëfen punën e përditshme, lidhjen me Marinë dhe marrëdhëniet me fqinjët. Afërsia me Rajmonin e përfshin në një varg ngjarjesh që përfundojnë në plazh, ku Mersoi vret një burrë arab. Pjesa e dytë zhvillohet rreth hetimit, burgut, gjyqit dhe përballjes me dënimin me vdekje. Këtu veprimet e mëparshme rikthehen si lëndë që të tjerët e interpretojnë në sallë. Sjellja e tij në varrimin e nënës merr një peshë të madhe në portretin moral që ndërton akuza. Romani mbyllet me Mersonë në qeli, ende gjallë dhe në pritje të vdekjes, pa e rrëfyer ekzekutimin.
Ndarja në dy pjesë shënon edhe dy këndvështrime: në fillim mbizotëron përjetimi i drejtpërdrejtë i çasteve, ndërsa më pas e njëjta jetë rindërtohet nga ligjërimet që kërkojnë ta shpjegojnë dhe ta gjykojnë.
Dy tema për t'u kuptuar me kujdes
Individi dhe pritshmëritë shoqërore. Mersoi nuk shfaq emocionet që zakonisht priten në situata të caktuara, siç është zija për nënën. Në gjyq, kjo mospërputhje me zakonin përdoret për të ndërtuar një përfytyrim fajësues për karakterin e tij. Nga ana letrare, vëmendja bie te mënyra si shoqëria kalon nga një sjellje e vëzhguar te një përfundim i përgjithshëm për njeriun, megjithëse kjo nuk e fshin krimin që ai ka kryer në plazh.
Absurdi dhe kërkimi i kuptimit. Absurdi te Kamyja nuk është thjesht një veprim i çuditshëm apo pa logjikë. Ai lidhet me përplasjen mes nevojës njerëzore për kuptim e shpjegim të qartë dhe një bote që nuk ofron përgjigje të gatshme. Përballja e Mersoit me vdekjen në qeli dhe me shpjegimet morale apo fetare që i ofrohen e sjell këtë tension brenda romanit.
Mersoi dhe avokati i tij
Mersoi vëren me mprehtësi dritën, nxehtësinë, lodhjen dhe ndjesitë trupore. Kjo mënyrë vëzhgimi i jep tonin gjithë rrëfimit të tij në pjesën e parë. Megjithatë, ai nuk është një njeri krejt pa ndjenja: gjatë gjyqit, kujtimet e jetës së lirë jashtë burgut e prekin. Prandaj, kur e cilëson thjesht si «indiferent ndaj gjithçkaje», rrezikon të humbësh nuancat e tekstit.
Avokati përpiqet ta paraqesë të mbrojturin në një formë të pranueshme për gjykatën. Ai flet për punën e rregullt, ndershmërinë dhe kujdesin e mundshëm për të ëmën. Edhe ligjërimi mbrojtës krijon kështu një portret sipas kallëpeve shoqërore, ndërsa vetë Mersoi ndihet i mënjanuar nga çështja ku vendoset fati i tij.
Shiko shpjegimin
Arsyetimi i përgjigjes
Përgjigjja e saktë: Portreti publik i avokatit dallohet nga përjetimi i brendshëm i Mersoit.
Në pjesën II, kapitullin IV, avokati e paraqet Mersonë si punonjës të rregullt dhe si bir të mirë që ka bërë çfarë ka mundur për të ëmën. Ndërkohë, rrëfimtari shpreh ndjesinë se procesi po zhvillohet jashtë tij, pa pjesëmarrjen e vet. Avokati zgjedh cilësi të zakonshme morale që mund të ngjallin mirëkuptim te trupi gjykues. Në këtë mënyrë, jeta e Mersoit kthehet në një portret të përshtatur nga dikush tjetër, edhe kur qëllimi është mbrojtja. Rrëfimi në vetën e parë të lejon ta dallosh këtë imazh publik nga përjetimi i brendshëm i të pandehurit që dëgjon në bankë. Largësia lind pikërisht mes fjalëve që thuhen për të në sallë dhe ndjesisë së tij se të tjerët po vendosin për fatin e tij pa e pyetur. Në një përgjigje të tillë, ti lidh ligjërimin e tjetrit me këndvështrimin e rrëfimtarit, pa e marrë si të vërtetë të plotë as portretin e avokatit, as çdo përshtypje të Mersoit. Këtë mënyrë pune me tekstin e zhvillon më tej edhe kursi përgatitor në Plato.
Kursi i plotë në Plato
Kursi i provimit të maturës në gjuhë-letërsi
Vazhdo përgatitjen me analiza të plota, shpjegime dhe provime të viteve të mëparshme të zgjidhura në Plato.
- Analiza të plota të veprave
- Shpjegime të argumentuara
- Provime të viteve të mëparshme të zgjidhura
4 990 lekë5 990 lekë
Programin, çmimin përfundimtar dhe regjistrimin i gjen në Plato.
Kete kurs e vlersoj me noten 5. Ka mjaftueshem informacione per pergatitjen e matures. Shpjegimi nuk eshte i shpejte dhe eshte i kuptueshem. Shpjegohet cdo detaj , gje qe e ndihmon maturantin te kete avantazh. Faleminderit per kete kurs!
F. Ismaili · vlerësim në Plato
Dy pyetje për vetëprovë
- Në pjesën I, kapitullin VI, zgjidh një perceptim shqisor nga skena e plazhit. Si e drejton ai vëmendjen e rrëfimtarit?
- Krahaso rrëfimin e varrimit në pjesën I, kapitullin I, me dëshmitë për të në gjyq, në pjesën II, kapitullin III. Si ndryshon funksioni i të njëjtave ngjarje?
Gabim tipik që duhet shmangur: Mos e përdor diellin si justifikim moral për vrasjen. Nxehtësia dhe drita verbuese janë pjesë e përjetimit shqisor dhe e mënyrës së rrëfimit, por nuk e heqin përgjegjësinë për krimin.