Iliada – analizë letrare e shkurtër për Maturën
Si mundet luftëtari që poshtëron trupin e armikut të qajë më pas bashkë me babanë e atij armiku? Kjo pyetje të afron me Akilin dhe me thelbin e “Iliadës”. Ky udhëzues hyrës përmbledh konfliktin, dy tema dhe dy heronj, pastaj shqyrton një detaj nga teksti. Analizën e plotë dhe ushtrimin e argumentimit mund t’i vazhdosh në kursin e përgatitjes për maturën.
- Autori
- Homeri
- Lloji
- Poemë epike
Çfarë do të mësosh
- Lidh veprimin e heroit me konfliktin dhe ndryshimin e tij.
- Ndërto një përgjigje me pohim, provë dhe shpjegim.
Vepra dhe kufijtë e saj
Autori: Homeri. Gjinia: poemë epike e letërsisë së lashtë greke. Ndërtimi: 24 këngë. Në qendër të veprës qëndron zemërimi i Akilit dhe pasojat e tij të rënda për luftëtarët akej (grekë) dhe trojanë.
Ngjarjet e “Iliadës” zhvillohen në vitin e dhjetë të Luftës së Trojës, por poema nuk e rrëfen gjithë luftën. Ajo nis me grindjen mes Akilit dhe Agamemnonit dhe mbyllet me varrimin e Hektorit. Episodet në këtë hyrje jepen me parafrazim, mbështetur në tekstin e Homerit (për verifikim të detajeve është përdorur përkthimi anglisht i Samuel Butlerit), ndaj formulimet në shqip nuk paraqiten si vargje të drejtpërdrejta të përkthimit shkollor.
Përmbledhje e shkurtër
Në fillim të poemës, kryekomandanti Agamemnon cenon nderin e Akilit duke i marrë Briseidën, robëreshën që i ishte dhënë si shpërblim lufte. I fyer rëndë, Akili tërhiqet nga beteja dhe mungesa e tij e dobëson ushtrinë greke. Kur trojanët afrohen rrezikshëm, miku i tij i ngushtë, Patrokli, hyn në luftë me armët e Akilit, por vritet nga princi trojan, Hektori. Pikëllimi e rikthen Akilin në fushëbetejë; zemërimi ndaj Agamemnonit shndërrohet në etje për hakmarrje. Ai vret Hektorin në dyluftim dhe e keqtrajton trupin e tij. Më pas, mbreti plak i Trojës, Priami, hyn fshehurazi në çadrën e Akilit për të kërkuar trupin e të birit. Përballja mes dy armiqve kthehet në një takim mes dy njerëzve që njohin dhimbjen e humbjes. Akili pranon ta kthejë trupin dhe jep armëpushim për ritet mortore. Poema mbyllet me nderimin e Hektorit në Trojë.
Dy tema për ta lexuar konfliktin
Nderi dhe kufijtë e krenarisë. Për heroin homerik, nderi matet edhe me vlerësimin publik që i bëjnë të tjerët. Kur Agamemnoni i merr Briseidën, Akili e sheh këtë si poshtërim publik dhe tërhiqet nga lufta. Megjithatë, kjo tërheqje sjell humbje të mëdha për ushtrinë e tij. Përmes këtij konflikti, poema vendos krenarinë personale të heroit përballë përgjegjësisë ndaj bashkëluftëtarëve.
Dhembshuria mes armiqve. Në këngën e fundit, Priami nuk i drejtohet Akilit si mbret, por si baba, duke i kujtuar atij të atin e moshuar, Peleun. Kjo lidhje familjare hap një rrugë komunikimi që forca e armëve nuk e krijon dot. Dhembshuria nuk e ndalon luftën dhe as e kthen në jetë Hektorin, por vendos një kufi ndaj dhunës dhe i rikthen të vdekurit të drejtën e nderimit.
Akili dhe Hektori
Akili është luftëtari më i fuqishëm i poemës, por edhe një njeri që lëndohet thellë, zemërohet dhe vuan. Karakteri i tij nuk zbulohet me një fjalë të vetme si “trim”, por përmes kthesave të veprimit: ai mbyllet në çadër për shkak të sedrës, shpërthen me egërsi pas vdekjes së mikut dhe, në fund, zbutet përballë lotëve të Priamit.
Hektori mishëron heroin që mban mbi supe peshën e mbrojtjes së qytetit dhe detyrimin ndaj familjes. Në takimin e famshëm me bashkëshorten e tij, Andromakën, në këngën VI, ai e kupton frikën e saj se mos mbetet e ve dhe djali jetim, por nuk pranon të fshihet pas mureve. Vetëdija e plotë për rrezikun dhe vendimi për të mos iu shmangur detyrës i japin figurës së tij përmasë tragjike.
Shiko shpjegimin
Arsyetimi i përgjigjes
Përgjigjja e saktë: Gjesti shfaq dhembshurinë e Akilit për dhimbjen e Priamit.
Në këngën XXIV, pasi Priami i lutet duke i kujtuar të atin, të dy burrat shpërthejnë në lot: Priami qan për Hektorin e vrarë, ndërsa Akili për të atin, Peleun, dhe për Patroklin. Më pas, Akili ngrihet nga froni dhe e ndihmon plakun të çohet në këmbë, duke e kapur për dore (parafrazim i episodit). Ky gjest shënon rikthimin e njerëzores tek Akili. Ai nuk e sheh më Priamin vetëm si mbretin e qytetit armik, por si një baba të dërrmuar nga humbja, të ngjashëm me të atin e vet. Dora e Akilit, që deri atëherë ka sjellë vdekje dhe ka tërhequr zvarrë trupin e Hektorit, tani zgjatet për të ngritur me kujdes një plak të pambrojtur. Ky veprim tregon se Akili e pranon dhimbjen si përvojë të përbashkët njerëzore dhe përgatit kthimin e trupit të Hektorit. Gjesti nuk e fshin dhunën e mëparshme të heroit, por dëshmon se zemërimi nuk e ka shuar tek ai aftësinë për të ndier mëshirë. Kjo përgjigje ecën nga pohimi (rikthimi i dhembshurisë), te prova e saktë nga teksti (ngritja e Priamit për dore) dhe mbyllet me shpjegimin e ndryshimit të personazhit. Në kursin e maturës, shpjegimet e zgjeruara të ndihmojnë ta përdorësh këtë mënyrë arsyetimi edhe në fragmente të tjera.
Kursi i plotë në Plato
Kursi i provimit të maturës në gjuhë-letërsi
Vazhdo përgatitjen me analiza të plota, shpjegime dhe provime të viteve të mëparshme të zgjidhura në Plato.
- Analiza të plota të veprave
- Shpjegime të argumentuara
- Provime të viteve të mëparshme të zgjidhura
4 990 lekë5 990 lekë
Programin, çmimin përfundimtar dhe regjistrimin i gjen në Plato.
Kete kurs e vlersoj me noten 5. Ka mjaftueshem informacione per pergatitjen e matures. Shpjegimi nuk eshte i shpejte dhe eshte i kuptueshem. Shpjegohet cdo detaj , gje qe e ndihmon maturantin te kete avantazh. Faleminderit per kete kurs!
F. Ismaili · vlerësim në Plato
Dy pyetje për vetëprovë
- Në këngën VI, çfarë zbulon për ndjenjën e detyrës përgjigjja e Hektorit ndaj lutjes së Andromakës që ai të qëndrojë pranë mureve të Trojës? Mbështetu në një veprim ose arsye që jep vetë heroi.
- Në fundin e këngës XXIV, gjatë riteve mortore për Hektorin, agimi përfytyrohet me gishta të trëndafiltë, sipas parafrazimit të epitetit në përkthimin e Butlerit. Çfarë i shton rrëfimit epik ky epitet i përsëritur, përtej njoftimit të thjeshtë se po zbardh një ditë e re?
Kujdes nga një gabim i zakonshëm: Kali i drunjtë i Trojës dhe rënia e qytetit nuk rrëfehen brenda “Iliadës”. Kur përmbledh subjektin e kësaj poeme në provim, mbylle rrëfimin me varrimin e Hektorit.