Këngët e Milosaos – analizë letrare e shkurtër për Maturën
Një takim pranë kroit, një këngë valleje apo një ndryshim i motit mbajnë te De Rada më shumë peshë sesa një rrëfim i gjatë ngjarjesh. Ky udhëzues i shkurtër të ndihmon të kuptosh dashurinë e Milosaos me Rinën dhe të komentosh një imazh natyre me provë nga teksti. Për t'u përgatitur më tej, mund të ndjekësh analizat e plota dhe shpjegimet në kursin e letërsisë në Plato.
- Autori
- Jeronim de Rada
- Lloji
- Poemë liriko-epike
Çfarë do të mësosh
- Lexo imazhin e natyrës sipas zërit dhe situatës së këngës.
- Ndërto një përgjigje me pohim, provë dhe shpjegim.
Çfarë lloj vepre po lexojmë?
Autori: Jeronim de Rada, poet arbëresh i romantizmit. Lloji: poemë liriko-epike. Vepra ndërthur një vijë ngjarjesh me këngë, dialogë dhe gjendje shpirtërore. Këtu ndiqet numërtimi i botimit të parë (1836), sipas tekstit të riprodhuar nga «Vepra letrare II» (2014) në transkriptimin e faqes «Fletë varg». Shpjegimet mbështeten në kuptimin e vargjeve në shqipen e sotme dhe nuk përdoren për të nxjerrë përfundime mbi metrikën e origjinalit arbërisht.
Dashuria brenda një bote të përbashkët
Milosaoja, bir i një familjeje të lartë të Shkodrës, dashurohet me Rinën, vajzën e Kollogresë, e cila vjen nga një shtresë e varfër. Afërsia e tyre përplaset me ndarjen shoqërore, gjykimin e mjedisit dhe pritshmëritë e familjes së djalit. Tërmeti që rrënon qytetin sjell një kthesë: përmbysja e rendit të vjetër dhe humbja e pasurisë e bëjnë të mundur martesën e tyre. Megjithatë, bashkimi nuk e mbyll poemën me lumturi të qëndrueshme. Vdekja e fëmijës dhe më pas humbja e Rinës e shkretojnë jetën e Milosaos; në fund, ai bie i plagosur në luftë. Kështu, ndjenja e dashurisë mbetet e lidhur ngushtë me brishtësinë e jetës dhe me fatin e bashkësisë.
Poema nuk rrëfen si një roman me ngjarje të njëpasnjëshme. Ajo kalon nga një çast në tjetrin përmes elipsave, duke lënë boshllëqe që ti si lexues duhet t'i lidhësh vetë. Kënga mund të ndalet te një shikim, një kujtim ose një peizazh, pa shpjeguar çfarë ka ndodhur ndërmjet. Ky ndërtim fragmentar e mban vëmendjen te dendësia e ndjenjës.
Dy boshtet e konfliktit
Dashuria dhe pengesa shoqërore. Në këngën XII, fjalët e grave për lidhjen e të rinjve e kthejnë dashurinë në çështje të gjykimit publik. Rina i kërkon të dashurit të tregojë kujdes në takime dhe shikime kur janë para të tjerëve. Ndjenja e tyre nuk zhvillohet në një hapësirë të lirë, por nën trysninë e turpit, të dallimit mes shtresave dhe të frikës nga përgojimi.
Individi dhe bashkësia. Milosaoja ka dëshirat e tij vetjake, por mbi të rëndojnë edhe pritshmëritë për t'i shërbyer vendit. Kënga XIII e bashkon urimin për kthimin e djalit me shpresën e përgjithshme për liri. Poema i vendos pranë e pranë familjen, punën, dashurinë dhe detyrimin ndaj atdheut; këto lidhje e bëjnë konfliktin më të gjerë sesa një histori e thjeshtë çifti.
Milosaoja dhe Rina
Milosaoja zbulohet përmes lëvizjes së brendshme të ndjenjave: gëzimit të takimit, dëshirës, stepjes, humbjes dhe kujtesës. Nuk mjafton ta quash në mënyrë të përgjithshme «hero romantik». Në provim duhet të vëzhgosh çfarë kërkon ai në një këngë të caktuar dhe si ndërhyn bota përreth në atë kërkim.
Rina ka zërin dhe shqetësimin e saj të veçantë. Në këngën XII ajo nuk hesht përballë pasojave të lidhjes, por ia shpreh hapur Milosaos pasigurinë që ndien. Përmes fjalëve të saj kuptojmë se pabarazia shoqërore nuk është vetëm pengesë familjare e shoqërore, por përjetohet si ankth edhe në veprimet më të vogla të përditshmërisë.
Shiko shpjegimin
Arsyetimi i përgjigjes
Përgjigjja e saktë: Imazhi shpreh urimin për mbarësi dhe e lidh individin me bashkësinë.
Në fillim të këngës XIII, zëri i valles uron që kthimi i të riut ta gjejë dimrin të butë, me ullinj të shumtë dhe me qumësht. Këto detaje vendosen mes urimeve për mbarësinë e djalit dhe shpresës së bashkësisë. Dimri i butë shpreh dëshirën për një kthim në paqe dhe në kushte të mbara jetese. Ullinjtë dhe qumështi e bëjnë të prekshme këtë dëshirë përmes begatisë dhe prodhimit të përditshëm. Kështu, urimi nuk mbetet një fjalë e përgjithshme mirësjelljeje: peizazhi merr trajtën e një vatre ku mund të jetohet qetë, të punohet toka dhe të rriten fëmijët. Përmes këtyre detajeve, natyra e lidh mirëqenien vetjake të Milosaos me shpresën e njerëzve që e përcjellin. Kur komenton vargje të tilla, mbështetu te detaji dhe vendi i tij në këngë . Fillimisht përcakto kush flet apo uron; më pas shpjego çfarë kuptimi ka pamja e natyrës për atë zë. Një fjali e gatshme si «natyra pasqyron ndjenjat e poetit» mbetet e zbrazët nëse nuk e lidh me ullinjtë, qumështin dhe urimin e valles. Këtë mënyrë pune mund ta ushtrosh më tej me analizat e kursit.
Kursi i plotë në Plato
Kursi i provimit të maturës në gjuhë-letërsi
Vazhdo përgatitjen me analiza të plota, shpjegime dhe provime të viteve të mëparshme të zgjidhura në Plato.
- Analiza të plota të veprave
- Shpjegime të argumentuara
- Provime të viteve të mëparshme të zgjidhura
4 990 lekë5 990 lekë
Programin, çmimin përfundimtar dhe regjistrimin i gjen në Plato.
Kete kurs e vlersoj me noten 5. Ka mjaftueshem informacione per pergatitjen e matures. Shpjegimi nuk eshte i shpejte dhe eshte i kuptueshem. Shpjegohet cdo detaj , gje qe e ndihmon maturantin te kete avantazh. Faleminderit per kete kurs!
F. Ismaili · vlerësim në Plato
Dy pyetje për vetëprovë
- Në këngën XXVIII, çfarë pritshmërie të nënës kujton Milosaoja lidhur me detyrën ndaj Arbërit dhe si e ndërlikon kjo kujtesë portretin e tij?
- Krahaso këngët XXIII dhe XXIV: cili ndryshim në gjendjen e Rinës e bën të kuptueshëm kalimin midis tyre, edhe pa një rrëfim të vazhduar të çdo ngjarjeje?
Gabim tipik që duhet shmangur: mos e kthe çdo detaj natyre në një simbol me kuptim të ngurtë e të pandryshueshëm. Dimri, deti ose drita e mëngjesit duhen lexuar gjithnjë brenda situatës së këngës dhe sipas zërit që flet.