Zgjidh një ushtrim për të parë kërkesën.

1. 1. Edhe një herë për metalet

   1Ushtrimi 1Metalet ndryshojnë nga njëri-tjetri. Përpiquni të jepni emrin e një metali (i cili nuk ndodhet në figurë), që nuk është: a) i fortë; b) i përpunueshëm në temperaturë të zakonshme.Faqja 25
2. 2Ushtrimi 210 cm³ alumin peshon 28 g. 10 cm³ kallaj peshon 74 g. a) Cili prej metaleve e ka dendësinë më të madhe: alumini apo kallaji? b) Sa herë më i rëndë është ai se metali tjetër?Faqja 25
3. 3Ushtrimi 3Jepni arsyet e përdorimit të: a) argjendit për stoli; b) bakrit për tela elektrikë.Faqja 25
4. 4Ushtrimi 4Për disa lloje përdorimi kërkohet një metal tepër kumbues. Jepni dy shembuj.Faqja 25
5. 5Ushtrimi 5Përpiquni të argumentoni përse: a) mërkuri përdoret në termometra; b) alumini përdoret për ambalazhimin e pijeve të ëmbla.Faqja 25

6. 2. Krahasimi i aktivitetit të metaleve

   1Ushtrimi 1Shkruani barazimin për reaksionin e bashkëveprimit të kaliumit me ujin.Faqja 27
7. 2Ushtrimi 2Cili nga metalet është më aktiv: a) kaliumi apo natriumi; b) bakri apo zinku? Si do ta provonit?Faqja 27
8. 3Ushtrimi 3Cila përbërje e gaztë përftohet kur një metal aktiv vepron me ujin ose me një acid të holluar?Faqja 27
9. 4Ushtrimi 4Shpjegoni përse reaksioni i bashkëveprimit të hekurit me acidin klorhidrik është një reaksion redoks.Faqja 27
10. 5Ushtrimi 5Shkruani barazimin e reaksionit të hekurit me tretësirën e holluar të acidit sulfurik.Faqja 27

11. 3. Aktiviteti i metaleve

    1Ushtrimi 1Cila substancë oksidohet gjatë bashkëveprimit të karbonit me oksidin e plumbit(II)?Faqja 29
12. 2Ushtrimi 2a) Çfarë mund të ndodhë kur pluhuri i karbonit nxehet me: i. oksid kalciumi; ii. oksid zinku? b) Shkruani barazimet kimike të reaksioneve që jepen në pikën a.Faqja 29
13. 3Ushtrimi 3Kur oksidi i kromit(III) nxehet me pluhur alumini, formohet krom dhe oksid alumini. Cili është më aktiv, kromi apo alumini?Faqja 29
14. 4Ushtrimi 4Hekuri zhvendos bakrin nga tretësira e sulfatit të bakrit(II). Shpjegoni me fjalët tuaja kuptimin e termit zhvendos.Faqja 29
15. 5Ushtrimi 5Kur teli i bakrit futet në një tretësirë nitrat argjendi pa ngjyrë, mbi të formohen kristale argjendi dhe tretësira bëhet blu. Shpjegoni këto ndryshime. Shkruani barazimin e reaksionit.Faqja 29
16. 6Ushtrimi 6Për reaksionin e përshkruar në pyetjen 5: a) shkruani gjysmëbarazimet për të treguar kalimin e elektroneve; b) shkruani barazimin jonik për reaksionin.Faqja 29

17. 4. Radha e aktivitetit

    1Ushtrimi 1a) Renditni metalet sipas radhës së aktivitetit. b) Në krah të secilit prej tyre tregoni se ku ndodhet në sistemin periodik. c) Cilit grup në sistemin periodik i përkasin metalet më aktive? d) Në cil…Faqja 31
18. 2Ushtrimi 2Përse magnezi nuk gjendet kurrë si element në natyrë?Faqja 31
19. 3Ushtrimi 3Ari është njohur dhe përdorur mijëra vjet më parë se alumini. Shpjegoni pse.Faqja 31
20. 4Ushtrimi 4Cili do të shpërbëhet më lehtë me nxehje: nitrati i magnezit apo nitrati i argjendit? Pse?Faqja 31
21. 5Ushtrimi 5Shkruani barazimin për shpërbërjen termike të nitratit të plumbit(II).Faqja 31

22. 5. Njohja dhe përdorimi i prirjeve të metaleve

    1Ushtrimi 1Një pllakë bakri dhe një pllakë hekuri zhyten në një elektrolit. Nëse lidhim një llambë ndërmjet tyre, ajo do të ndriçojë zbehtë. a) Përse qarkullon rrymë? b) Cila shërben si elektrodë pozitive: plla…Faqja 33
23. 2Ushtrimi 2a) Çeliku i makinave galvanizohet. Çfarë do të thotë kjo? b) Shpjegoni si mbrohet çeliku në këtë rast.Faqja 33
24. 3Ushtrimi 3Alumini është më aktiv se hekuri, megjithatë nuk është e nevojshme ta mbrojmë nga brejtja. Pse?Faqja 33
25. 4Ushtrimi 4a) Shkruani me fjalë reaksionin e procesit të termit të riparimit të shinave. b) Përpiquni të jepni dy arsye përse alumini merret në formë pluhuri për këtë reaksion.Faqja 33
26. 5Ushtrimi 5Fillimisht për mbrojtjen sakrifikuese të trupit të çeliktë të anijeve është përdorur zinku. Sot përdoret më shumë alumini në formë aliazhi. Si mendoni, a kanë bërë mirë shkencëtarët me këtë zëvendësi…Faqja 33

27. 6. Ndryshkja e hekurit

    1Ushtrimi 1Çfarë kuptoni me termin ndryshkje?Faqja 35
28. 2Ushtrimi 2Cilat janë dy substancat që shkaktojnë ndryshkjen e hekurit?Faqja 35
29. 3Ushtrimi 3Si e provojmë që nuk është azoti, por oksigjeni i ajrit që shkakton ndryshkjen e hekurit?Faqja 35
30. 4Ushtrimi 4Përpiquni të shpjegoni pse hekuri i veshur me kallaj nuk ndryshket.Faqja 35
31. 5Ushtrimi 5Renditni disa nga hapat që duhet të ndiqni për të parandaluar ndryshkun te biçikleta. Jepni një arsye për secilin hap.Faqja 35
32. 6Ushtrimi 6a) Çfarë kuptoni me termin mbrojtje sakrifikuese e hekurit? b) Përse përdorim magnezin dhe zinkun për mbrojtjen sakrifikuese? c) Shpjegoni pse për bakrin kjo mbrojtje nuk funksionon.Faqja 35

33. Kontrolli i kapitullit 3

    1Ushtrimi 1a) Renditni metalet e tabelës së mësipërme sipas rendit rritës të dendësisë. b) i. Çfarë kuptoni me termin dendësi? ii. Një bllok metali e ka vëllimin 20 cm³ dhe masën 158 g. Cili është ky metal? c)…Faqja 36
34. 2Ushtrimi 2Metalet e mëposhtme janë renditur sipas shkallës së aktivitetit. a) Cili element ruhet në vajgur? b) Cili element mund të veprojë me ujin e ftohtë? c) Zgjidhni një metal që vepron me avujt e ujit, po…Faqja 36
35. 3Ushtrimi 3Për secilin përshkrim më poshtë, zgjidhni një metal që përputhet me të. Emërtoni metalin dhe më pas shkruani me fjalë reaksionin që ndodh. a) Një metal që zhvendos bakrin nga tretësira e sulfatit të…Faqja 36
36. 4Ushtrimi 4Kujtoni që në radhën e aktivitetit, karboni mund të vendoset ndërmjet zinkut dhe aluminit. a) Cilat janë dy çiftet që do të veprojnë? i. karbon + oksid alumini; ii. karbon + oksid bakri(II); iii. mag…Faqja 37
37. 5Ushtrimi 5Në shembujt e mëposhtëm tregoni cili përfaqëson një shpërbërje dhe cili një shpërbashkim: CaCO₃ → CaO + CO₂ NaCl → Na⁺ + Cl⁻ 2NaNO₃ → 2NaNO₂ + O₂ K₂SO₄ → 2K⁺ + SO₄²⁻ Ku qëndron ndryshimi?Faqja 37
38. 6Ushtrimi 6Kur pluhuri i magnezit hidhet ne nje tretesire sulfat bakri(II) ndodh nje reaksion zhvendosjeje dhe formohet bakri i ngurte. a) Shkruani me fjale reaksionin. b) Perse ndodh reaksioni i zhvendosjes? c…Faqja 37
39. 7Ushtrimi 7Kur magnezi dhe oksidi i bakrit(II) nxehen bashkë, ndodh reaksioni redoks: Mg(ng) + CuO(ng) → MgO(ng) + Cu(ng) a) Çfarë kuptimi ka termi redoks? b) Për reaksionin e mësipërm, emërtoni: i. elementin r…Faqja 37
40. 8Ushtrimi 8Kur përbërja me ngjyrë blu të zbehtë e hidroksidit të bakrit(II) nxehet, ndodh shpërbërja termike dhe çlirohen avuj uji. a) i. Çfarë kuptoni me termin shpërbërje termike? ii. Shkruani barazimin kimik…Faqja 37
41. 9Ushtrimi 9Shihni tri baterite me sipër. a) Si mund ta zbuloni pse tri metalet e panjohura janë më aktive se bakri? b) Renditni metalet duke filluar nga ato më aktive. c) Ç'vlere tensioni do të përftohet në bat…Faqja 37
42. 10Ushtrimi 10Në bateritë e thjeshta, reaksionet kimike prodhojnë rrymë elektrike. a) Në cilën pajisje tjetër prodhohet rrymë elektrike gjatë reaksioneve kimike? b) Cili është dallimi kryesor midis kësaj pajisjeje…Faqja 37
43. 11Ushtrimi 11Metali më i përhapur në koren e Tokës, alumini, është prodhuar dhe përdorur më vonë se shumë metale të tjera. Si e shpjegoni këtë fakt?Faqja 37