Trashëgimia dhe ndarja qelizore
35 ushtrime · Faqet 39–59
Zgjidh një ushtrim për të parë kërkesën.
1. Variacioni dhe trashëgimia
Ushtrimi 1Shikoni me kujdes nxënësit e klasës. Ju do të dalloni shumë ndryshime (variacion) mes shokëve dhe shoqeve. Sugjeroni një ndryshim të trashëgueshëm dhe një tjetër të patrashëgueshëm (të fituar).Faqja 39- Ushtrimi 3a. Çfarë është një kromozom? Çfarë provash mund të sillni për të treguar se kromozomet janë mbartëse të informacionit gjenetik? b. Kur bëhen të dukshme kromozomet? Shpjegoni se si mund të bëhen të du…Faqja 39
2. ADN-ja, proteinat dhe veçoritë (tiparet) e organizmave
Ushtrimi 1Antitrupat funksionojnë duke u lidhur me një lloj tjetër proteine. Emërtoni këtë lloj proteine.Faqja 41- Ushtrimi 2ADN-ja mund të kopjohet shumë shpejt përmes një procesi të quajtur PCR. Kërkoni se çfarë nënkuptohet me PCR dhe shpjegoni se si ka qenë e dobishme në luftën kundër pandemisë COVID-19.Faqja 41
3. Si transmetohet kodi gjenetik
Ushtrimi 1Si quhen nëngjësitë e një acidi nukleik?Faqja 43- Ushtrimi 2Emërtoni katër bazat e ADN-së.Faqja 43
- Ushtrimi 3ADN-ja ekziston në formën e heliksit të dyfishtë. Emërtoni çiftet e bazave që mbajnë lidhur dy zinxhirët e heliksit të dyfishtë. Pse janë të rëndësishme çiftet e bazave?Faqja 43
- Ushtrimi 4Përkufizoni termin “replikim i ADN-së”.Faqja 43
- Ushtrimi 5Emërtoni katër proteina që u japin qelizave veçori të caktuara.Faqja 43
- Ushtrimi 6Emërtoni procesin, për të cilin replikimi i ADN-së është jetik.Faqja 43
- Ushtrimi 7Vizatimi në të djathtë tregon sjelljen e zinxhirëve të ADN-së në fazën e hershme të ndarjes qelizore. Shfrytëzoni informacionet e kësaj figure për t'iu përgjigjur më lehtë pyetjeve vijuese. a. Emërto…Faqja 43
4. Ndarja qelizore
Ushtrimi 1Shikoni me kujdes figurat që tregojnë ndarjen njëqelizore me mitozë. Renditja e tyre është e çrregullt. 2. Cili nga variantet e mëposhtme tregon kronologjinë e rregullt të ecurisë së mitozës: 1. A -…Faqja 455. Më shumë për ndarjen qelizore
Ushtrimi 1E vërtetë apo e gabuar? a. Qelizat burimore me origjinë nga një individ kanë të njëjtin gjenotip. b. Qelizat burimore mund të mblidhen nga palca kockore. c. Të gjitha qelizat burimore vdesin sapo një…Faqja 47- Ushtrimi 1Thoni dy arsye pse mjekët dhe shkencëtarët janë të interesuar për qelizat burimore.Faqja 49
- Ushtrimi 2Shënoni dy burimet kryesore nga të cilat origjinojnë (e kanë prejardhjen) qelizat burimore.Faqja 49
- Ushtrimi 3Shpjegoni se si një mjek ose shkencëtar mund të marrë qeliza burimore embrionale.Faqja 49
- Ushtrimi 4Emërtoni dy burime të mundshme të qelizave burimore të të rriturve.Faqja 49
- Ushtrimi 5Sugjeroni dy përparësi të mbledhjes së qelizave burimore nga kordoni kërthizor.Faqja 49
6. Trashëgimia
Ushtrimi 1Përkufizoni termat: çift homologësh; heterozigot dhe homozigot.Faqja 51- Ushtrimi 2Ku qëndron ndryshimi mes gjenit dhe alelit?Faqja 51
- Ushtrimi 3Çfarë kuptoni me alel dominant?Faqja 51
7. Studimi i modeleve të trashëgimisë
Ushtrimi 1Vizatoni një skemë ku të shpjegoni se si dy prindër me sy në ngjyrë kafe të errët lindin një fëmijë me sy ngjyrë blu.Faqja 53- Ushtrimi 2Gregor Mendeli sugjeroi që një kryqëzim mes dy individëve heterozigotë prodhon pasardhës në raportin 3 me tiparin dominant dhe 1 me tiparin recesiv. Shpjegoni se pse një kryqëzim i tillë jep shumë rr…Faqja 53
- Ushtrimi 3Sillni një shembull të përshtatshëm për të shpjeguar vlerën e kryqëzimit provë.Faqja 53
8. Trashëgimia e çrregullimeve mjekësore dhe kodominanca
Ushtrimi 1Sëmundja e Hantingtonit (HD) shkaktohet nga një alel dominant (H). Aleli tjetër (h) është normal për funksionimin e sistemit nervor qendror. Skema e mëposhtme tregon se si është prekur një familje ng…Faqja 55- Ushtrimi 2a. Vizatoni një skemë gjenetike për të shpjeguar trashëgiminë e grupeve të gjakut në familjen Tomorri. Gjenotipi i zotit Tomorri është I^(A) I^(B), ndërsa gjenotipi i zonjës Tomorri është I⁰ I⁰. b. C…Faqja 55
9. Përcaktimi i gjinisë nga kromozomet X dhe Y
Ushtrimi 1Përdorni një vizatim gjenetik për të shpjeguar se pse ka një numër afërsisht të barabartë mes bebeve femra dhe meshkuj.Faqja 57- Ushtrimi 2Pse meshkujt janë më shumë të rrezikuar nga daltonizmi sesa femrat? Si e shpjegoni ju gjenetikisht daltonizmin e femrës?Faqja 57
- Ushtrimi 3Hemofilia është tipar i lidhur me gjininë. Vizatimi i mësipërm tregon se si trashëgohet aleli për hemofilinë. a. Shpjegoni se pse nëna konsiderohet si mbartëse e kësaj sëmundjeje. b. Nëse ajo ka një…Faqja 57
Pyetje për trashëgiminë
Ushtrimi 1Tabela më poshtë përmban disa terma për trashëgiminë dhe përkufizimet e tyre. Lidhni secilin term me përkufizimin e tij. Shkruani shkronjën dhe numrin për të treguar përgjigjen tuaj, për shembull: a…Faqja 58- Ushtrimi 2Kopjoni paragrafët e mëposhtë dhe plotësojini duke vendosur fjalët që mungojnë. Përdorni fjalët nga lista më poshtë. Secila fjalë mund të përdoret një herë ose më shumë se një herë ose fare. alel dip…Faqja 58
- Ushtrimi 3Gjeni për grupet e gjakut AB0 ka tri alele: I^(A) dhe I^(B) dhe I⁰. a. Një person me grup gjaku 0 ka prindër me grupet e gjakut A dhe B. Kopjoni dhe plotësoni diagramin gjenetik për të treguar se si…Faqja 58
- Ushtrimi 4Diagrami më poshtë tregon një grup procesesh që marrin pjesë në formimin e trupit të njeriut. a. Emërtoni qelizat e shënuara me A, C dhe E. b. Emërtoni proceset e shënuara me B, D dhe F. c. Sugjeroni…Faqja 58
- Ushtrimi 5Fibroza cistike është një sëmundje e trashëguar e shkaktuar nga një alel recesiv. Ky alel mund të zbulohet përmes një testi gjaku. Një burrë dhe gruaja e tij u gjetën të dy bartës të alelit të fibroz…Faqja 58
- Ushtrimi 6Diagrami më poshtë tregon pjesë të pemës familjare të mbretëreshës Viktoria. Ai tregon trashëgiminë e hemofilisë, sëmundje trashëguese e gjakut. Gjeni që shkakton hemofilinë bartet nga kromozomi X. a…Faqja 59