Dioksidi i karbonit në gjendje të ngurtë quhet akulli i thatë. Ai përdoret për të krijuar efekte spektakolare dhe të mjegullta në skenat e teatrit. Sipërfaqja e akullit të thatë, në trysni atmosferike, është e ndryshme nga ajo e akullit të zakonshëm të ujit, sepse nuk ka film të lëngshëm (shtresë të hollë lëngu) mbi të.

a. Nëse tundni lehtë një fikës zjarri të mbushur me dyoksid karboni (figura 1.5), do të ndieni praninë e lëngut brenda fikësit. Në çfarë kushtesh dioksidi i karbonit mund të ndodhet në gjendje të lëngët në temperaturën e dhomës?

b. Ngrica ndodh kur temperaturat ulen shumë. Gjatë ngricës formohen kristale akulli mbi sipërfaqe. Duke përdorur fjalët më poshtë, plotësoni paragrafin për një lloj të veçantë ngrice që quhet brymë: (e ftohtë, kristale, akulli, lagështia, e lëngët, përreth, e bardhë.)

Bryma e ………… është një ngricë, me pamje pluhuri, që formohet kur ………… i ngurtë krijohet nga ………… e ajrit.

Sipërfaqja e ngurtë mbi të cilën ajo formohet duhet të jetë më…………… sesa ajri ………………

Avulli i ujit depozitohet mbi sipërfaqe në formën e kristaleve të imëta të ………………, pa kaluar nëpër fazën e …………

c. Për shumicën e substancave, kalimi nga gjendja e ngurtë në atë të gaztë përfshin një fazë të lëngët. Faza e fundit, nga lëng në gaz, ndodh me avullim dhe/ose vlim. Duke përdorur teorinë kinetike (të grimcave), shpjegoni ndryshimin midis këtyre dy proceseve. Për avullimin po japim përgjigjen, ndërsa për vlimin dhe për ngrirjen formulojeni ju.

Avullimi: Avullimi ndodh në çdo temperaturë, por vetëm në sipërfaqen e lëngut. Sipas teorisë kinetike, disa grimca kanë më shumë energji kinetike sesa të tjerat dhe arrijnë të shkëputen nga lëngu, duke kaluar në gjendje të gaztë.

Vlimi: ........................................................................................

Ngrirja: ........................................................................................